Aktualności
Wielu kierowców, kupując olej silnikowy, zwraca uwagę przede wszystkim na jego klasę lepkości albo kieruje się wyłącznie marką producenta. To poważny błąd. Współczesne silniki wymagają znacznie bardziej precyzyjnego doboru środka smarnego, a zignorowanie homologacji producenta może w skrajnym przypadku doprowadzić do kosztownej awarii jednostki napędowej.
Sama lepkość to za mało
Klasa lepkościowa od dawna nie jest wystarczającym kryterium doboru oleju. Nowoczesne konstrukcje wymagają produktów posiadających konkretne dopuszczenia producentów pojazdów, czyli homologacje potwierdzające, że dany środek smarny spełnia rygorystyczne wymagania określonej marki i konkretnego silnika.
Co istotne, w obrębie jednej marki – np. Mercedes-Benz – funkcjonuje wiele różnych homologacji przypisanych do poszczególnych jednostek napędowych. Dodatkowo oleje o tej samej klasie lepkości mogą mieć zupełnie inne dopuszczenia. Na przykład wśród olejów 0W-20, w gamie produktów ELF Evolution Full-Tech, występuje pięć różnych odmian, z których każda ma inne dopuszczenia. Są to różne formulacje, o innym składzie, co stanowi najlepszy dowód na to, że sama lepkość nie wystarcza przy doborze produktu do danego silnika.
Specjalne wymagania nowoczesnych silników
Użytkownicy starszych, niemieckich diesli mogą kojarzyć dopuszczenie grupy Volkswagena 505.01. Norma ta była przeznaczona do silników z pompowtryskiwaczami i wymagała od oleju wysokiej odporności na ścinanie, podwyższoną dyspersję sadzy oraz właściwości przeciwzużyciowe. Było to kluczowe dla trwałości jednostek, w których pompowtryskiwacze napędzane były krzywkami na wałkach rozrządu. Niektórzy producenci środków smarnych umieszczali nawet na opakowaniach dopisek „do pompowtryskiwaczy”. Stosowanie oleju o bardzo zbliżonym oznaczeniu homologacji 505.00 w znaczący sposób skracało żywotność silnika. To dobrze obrazuje, jak duże znaczenie ma właściwa homologacja – pozornie niewielka różnica w oznaczeniu przekłada się na istotne różnice w parametrach i zastosowaniu oleju.
Dziś wymagania są jeszcze bardziej złożone. Producenci silników stosują zaawansowane rozwiązania techniczne, które wymagają olejów o ściśle określonych właściwościach. Przykłady takich norm można mnożyć:
- LL-17 FE – homologacja dla nowoczesnych silników BMW 1.5 TwinPower Turbo; normę tę spełnia ELF Evolution Full-Tech APX 0W-20,
- FORD 954-A1 – homologacja dla najnowszych jednostek EcoBoost w układzie z miękką hybrydą,
- Stellantis FPW-03 – norma stosowana m.in. w silnikach 1.2 PureTech – EB Turbo Euro 6.1/6.2; spełnia ją olej ELF Evolution Full-Tech PCX 5W-30.
Homologacja – najważniejszy drogowskaz dla kupującego
Najprostszą i najbezpieczniejszą metodą doboru oleju jest sprawdzenie w instrukcji obsługi pojazdu konkretnego dopuszczenia oraz wybór produktu posiadającego dokładnie taką samą homologację na opakowaniu. Jeśli instrukcja Forda wskazuje normę FORD 954-A1, należy wybrać olej z tym oznaczeniem.
Jeżeli w BMW widnieje dopuszczenie LL-17 FE, właściwy będzie olej posiadający homologację LL-17 FE.
Pozostałe parametry, takie jak sama lepkość, mają znaczenie wtórne wobec wymagań producenta silnika.
Skąd biorą się homologacje?
Homologacje to efekt zaawansowanych badań oraz testów prowadzonych wspólnie z producentami pojazdów. Aby uzyskać dopuszczenie, olej przechodzi testy laboratoryjne oraz badania na hamowniach silnikowych danego producenta. Sprawdzane są m.in.:
- zużycie elementów silnika,
- czystość jednostki napędowej i skłonność do tworzenia osadów,
- zapiekanie pierścieni tłokowych,
- powstawanie szlamów,
- ilość osadów w turbosprężarce,
- wpływ na zatykanie filtrów GPF oraz DPF,
- kompatybilność z często stosowanymi mokrymi paskami rozrządu,
- ograniczanie zjawiska LSPI (przedwczesnego zapłonu przy niskich prędkościach obrotowych),
- ograniczenie zużycia łańcucha rozrządu,
- kompatybilność z nowymi typami elastomerów,
- kompatybilność z bio-komponentami stosowanymi w paliwach.
W praktyce homologacja producenta jest dziś najważniejszym kryterium jakościowym przy doborze oleju do nowoczesnej jednostki napędowej. Lepkość to drugorzędny parametr, który w większości przypadków powiązany jest z homologacją.
Jak znaleźć właściwy olej?
Informacje o wymaganej homologacji zawsze znajdują się w instrukcji obsługi pojazdu.
Dodatkowo można skorzystać z internetowych wyszukiwarek produktów, takich jak narzędzie „Dobierz olej” na stronie ELF. Po wpisaniu marki, modelu, roku produkcji i wersji silnikowej system wskazuje rekomendowane produkty wraz z odpowiednimi dopuszczeniami producentów.
W przypadku najstarszych konstrukcji, szczególnie przed rokiem 2006, homologacje mogą nie występować, ponieważ dawniej system dopuszczeń był mniej rozbudowany. W takich sytuacjach należy kierować się klasą lepkości, normami jakościowymi API i ACEA oraz ewentualnymi dodatkowymi wymaganiami producenta.